Pieter Jan Verstraete publiceert de eerste volwaardige biografie over de tweede VNV-leider.
Verstraete maakte zich reeds verdienstelijk met zijn biografieën over twee andere belangrijke VNV'ers. Enerzijds Odiel Spruytte (in 1990), een solidaristisch denker met heel wat invloed in het VNV en anderzijds Reimond Tollenaere (in 1996), de VNV-propagandaleider, commandant-generaal van de Dietsche Militie - Zwarte Brigade en Oostfrontvrijwilliger. De nieuwe monumentale biografie (meer dan 1200 bladzijden!) van Pieter Jan Verstraete over de tweede leider van het
Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV), historicus en oorlogsburgemeester van Gent, Hendrik Elias, is het resultaat van acht jaar opzoekingswerk in archieven, lezen en schrijven. Verstraete kreeg hierbij als eerste inzage in het omvangrijke archief van Elias. Dat archief werd bewaard door Frans Van der Elst, de latere voorzitter van de Volksunie, die optrad als advocaat in het repressieproces tegen Elias. Ook hierna bleef Van der Elst raadsman en vriend van Elias.
Aarzelend
Hendrik Jozef Elias werd geboren in 1902 te Machelen en ging in november 1919 geschiedenis studeren aan de Katholieke Universiteit Leuven (KUL). Tien jaar later promoveert hij tot doctor in de rechten. Nog eens twee jaar later wordt hij, in 1932, Vlaams-nationalistisch Kamerlid. In het VNV pleitte Elias voor federalisme en 'voor de organische democratie'. Hiermee zag hij zich geconfronteerd met radicale VNV'ers zoals Reimond Tollenaere. Op 30 december 1940 aanvaardt hij de post van commissaris-burgemeester van de stad Gent. Na de dood van Staf De Clercq neemt hij de leiding van het VNV op een aarzelende manier over. Aanvankelijk had hij geweigerd omdat hij niet verantwoordelijk wou gesteld worden voor de gevoerde politiek ten aanzien van het nationaal-socialistische Duitsland.
Na de vervanging van de
Militärverwaltung door een Burgerlijk Bestuur in juli 1944 is er geen plaats meer voor het VNV. Bij de bevrijding vlucht Elias naar Duitsland om er het einde van de oorlog af te wachten. Op 27 mei 1945 wordt hij door Franse troepen gearresteerd. Zijn terdoodveroordeling wordt omgezet in levenslange hechtenis. Op de vooravond van Kerstmis 1959 wordt hij, officieel om gezondheidsredenen, in voorlopige vrijheid gesteld. Tijdens de amnestiebetogingen hoort men meer dan eens de slogan "Elias vrij!" Gedurende die vijftienjarige gevangenschap keert Elias terug tot zijn roeping als historicus. Hij publiceerde in de jaren 1963-65 zijn vierdelige studie 'Geschiedenis van de Vlaamse Gedachte', een ideeëngeschiedenis van de Vlaamse beweging van 1780 tot 1914. In 1969 verscheen het eveneens vierdelige 'Vijfentwintig jaar Vlaamse Beweging 1914-1939'.
'De lezer mag oordelen, de biograaf niet'
De Vlamingen krijgen vandaag hun eigen geschiedenis gepresenteerd door een Belgische tot Belgicistische bril, in het onderwijs en in de media. Vandaar het belang van een geschiedschrijving die het onderwerp wil weergegeven zoals het was. Uiteraard zijn er de obligate afwijzingen van deze aanpak door de dienaars van het Belgische establishment. Zo bekritiseerde Marc Reynebeau de 'kritiekloosheid' van Verstraete (De Standaard, 7 oktober 2005). Ironisch genoeg zijn het net de Reynebeaus die zich laten leiden door ideologische motieven en zich bvb. eenzijdig laten inspireren door marxistische historici à la Eric Hobsbawm. In deze tweedelige biografie van een vooraanstaand Vlaams-nationalist geeft de auteur de feiten weer en laat het oordeel aan de lezer over. Wat een verademing!
jan.lievens@vlaamsbelang.org
Uit: Vlaams Belang Magazine - december 2005.
